Flanders Synergy let's work together
Opiniestuk: Liever autonomie op het werk dan autonomie om het werk te mijden

Opiniestuk: Liever autonomie op het werk dan autonomie om het werk te mijden

03/11/2015

 

Door Mieke Van Gramberen, directeur van Flanders Synergy

De autonomie om vakantie op te nemen wanneer je dat het beste uitkomt, is mooi. Maar werknemers hebben ook nood aan meer autonomie op het werk zélf.

Met de tijdspaarrekening lanceert minister van Werk Kris Peeters een eerste voorstel in de aanloop naar de conferentie rond werkbaar werk in november. Mensen krijgen de kans hun extra vakantiedagen (boven op het minimum van 20 waar iedereen recht op heeft) op te sparen en nemen die al dan niet mee naar een volgende werkgever.

Verschillende bedrijven reageerden positief en zien het als een instrument waarmee werknemers autonomer kunnen beslissen verlof te nemen als het hen goed uitkomt. Andere bedrijven formuleerden voorbehoud en vrezen een grote administratieve complexiteit en/of problemen in vooral kleine bedrijven.

Bedrijven voelen zeer goed aan waar de mogelijke voordelen liggen: meer keuzevrijheid voor werknemers om hun loopbaan naar eigen inzichten in te richten. Ze formuleren terechte kanttekeningen over de complexiteit en de uitvoerbaarheid. Tot deze vaststelling kwamen ook de sociale partners bij hun werkbezoek in Nederland, Duitsland en Frankrijk.

Dat tijdsparen leidt tot meer werkbaar werk is niet vanzelfsprekend. Aandacht voor ongewenste neveneffecten is nodig.

"Tijdsparen is een ontziemaatregel: men kiest de momenten waarop men niet hoeft te werken. Maar wat gebeurt er als je op het werk bent?"

Voor iedere werknemer die de persoonlijke tijdspaarrekening aanspreekt, zijn er anderen die het werk moeten overnemen. Voor de eerste werknemer is er een voordeel, want hij kan tijd nemen voor zichzelf als daar behoefte aan is. Hij heeft de keuzevrijheid om even niet op het werk te zijn. Maar welke impact heeft de tijdsparende collega op het welzijn van de werknemer die extra werk krijgt? En kan het werk zo georganiseerd worden dat het geen negatieve impact heeft op diens welzijn?

Tijdsparen is een ontziemaatregel: men kiest de momenten waarop men niet hoeft te werken. Maar wat gebeurt er als je op het werk bent? Hoe staat het met de autonomie op het werk? Kan je kiezen wanneer je werkt? Van waaruit je werkt? Op welke manier je werkt? Op dat vlak valt er nog veel te verbeteren in België. Kijken we even naar gidsland Zweden. Over welke autonomie beschikken Belgische werknemers in vergelijking met hun Zweedse collega’s? 

  • Kan je als werknemer voor familiale of persoonlijke zaken tijdens de werkuren voor een uurtje of twee weggaan? In Zweden geeft 61 procent aan die kans te krijgen, in België is dat 31 procent. 
  • Wie bepaalt de uren waarop je werkt? De werkgever? Dat geldt voor 40 procent van de Zweden en voor 62 procent van de Belgen. Zijn de uren aanpasbaar? Dat geldt voor 40 procent van de Zweden en voor 19 procent van de Belgen. 
  • Heeft men autonomie over het nemen van een pauze? Meer dan 4 op de 10 Belgische werknemers geven aan zelden of nooit een pauze te kunnen nemen als ze dat wensen. In Zweden gaat het om minder dan 1 op de 3.
  • 1 op de 3 Belgische werknemers heeft geen invloed op beslissingen die een belangrijke impact hebben op zijn werk. Bij de Zweedse collega’s gaat het om 15 procent.

"Het goede nieuws is dat bedrijven die experimenteren met meer autonomie en verantwoordelijkheid ook erg mooie bedrijfsresultaten kunnen voorleggen."

De zucht naar meer autonomie is groot. Het goede nieuws is dat bedrijven die experimenteren met het geven van meer autonomie en verantwoordelijkheid ook erg mooie bedrijfsresultaten kunnen voorleggen. Met productiviteitswinsten die variëren van 5 procent tot 20 procent.

Maar werkbaar werk mag geen kwestie zijn van ontziemaatregelen alleen, er is ook een grote nood aan ontplooimaatregelen: acties en veranderingen die werknemers meer autonomie en ruimte geven op het werk zélf.

"Er is ook een grote nood aan ontplooimaatregelen: acties en veranderingen die werknemers meer autonomie en ruimte geven op het werk zélf."

Vandaag brengt Flanders Synergy deze boodschap aan een 20-koppige parlementaire delegatie. Veel belangstelling dus, van alle politieke families. Enkele pioniers, met name Van de Velde, Bombardier, het Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen, Memo en Visitatie Mariekerke, delen hun ervaringen. We hopen dat dat het debat met de sociale partners in het najaar inspireert.

© Opiniestuk van Mieke Van Gramberen (algemeen directeur Flanders Synergy) gepubliceerd in De Tijd op 30/10/2015. Klik hier om het volledige artikel na te lezen in De Tijd.