Flanders Synergy let's work together
Flanders Synergy neemt deel aan pensioendebat

Flanders Synergy neemt deel aan pensioendebat

23/06/2014

Als u de actualiteit nauwgezet gevolgd heeft, dan hebt u zeker de discussies omtrent langer werken opgemerkt. Ook Flanders Synergy droeg zijn steentje bij aan de debatten, want wij willen langer werken met goesting.Om u als trouwe Synergeet op de hoogte te houden kan u hier het volledige opniestuk lezen. 

 

 

Met goesting tot 65

De levensverwachting van de 65-jarigen stijgt. Ze bleef tot 1940 stabiel, nam licht tot to ca. 1965 en stijgt sterk nadien. Naar alle verwachting blijft de levensverwachting van 65+ers ook sterk stijgen na 2030. Vreemd genoeg geeft Patrick Deboosere (zie opinie De Standaard woensdag 18 juni) allerlei cijfers, maar geen cijfers over de leeftijdsverwachting op de leeftijd van 65jaar. Hij beklemtoont vervolgens dat mensen die met pensioen gaan, daar goede redenen voor hebben. Ze willen profiteren terwijl ze gezond zijn. In dezelfde lijn wordt ook opgetekend dat 60-plussers vaker met gezondheidsklachten kampen

Als mensen gemiddeld langer leven en de levensverwachting ook na 65-jaar toeneemt, mogen we verlangen dat mensen óók langer werken – zoals de Pensioencommissie voorstelt? Dat mag.

Werken geeft mensen energie

We leven immers niet alleen gemiddeld langer maar ook gezonder. Het aantal zestigers die geen activiteitsbeperkingen ervaart is omvangrijk én stijgt. Ook de kwaliteit van de arbeid evolueert positief. Werken geeft mensen energie (Dewitte, 2010). Werken kan plezierig, betekenisvol en gezond zijn.

Is er dan geen vuiltje aan de lucht? En mogen we van elkeen verwachten dat hij/zij tot aan zijn 65ste werkt? Is dit voor iedereen haalbaar en werkbaar? Welnu, dat verdient een nuancering.

De kwaliteit van de arbeid is over het algemeen inderdaad positief geëvolueerd. Maar het neemt niet weg dat heel wat mensen (21% van de werknemers in Vlaanderen) “werkbaarheidsknelpunten” in hun job ervaren. Het gaat oa. om werkdruk, weinig leermogelijkheden of om een slechte combinatie arbeid en gezin. En laat dit nu een bepalende factor zijn in de bereidheid om al dan niet langer te willen werken. Als mensen “werkbaar werk” hebben is de bereidheid om te werken tot aan de pensioenleeftijd groot (83,2% van de 40+ers wil werken tot aan het pensioen). Maar wanneer werknemers één of meerdere knelpunten ervaren dan verdwijnt de bereidheid om die job tot aan de pensioenleeftijd uit te oefenen als sneeuw voor de zon (slechts 48,5% van de betrokken 40+ers acht dit haalbaar).

Werkbaar werk

Hoe komt werkbaar werk tot stand? Denken we aan pooltafels om werknemers tijdens de pauze te verstrooien? Het inrichten van een fitness ruimte? Een massage op het werk? Het is iedereen gegund maar het raakt niet aan de essentie van werkbaar werk. Werkbaar werk komt tot stand wanneer je beschikt over gevarieerd werk, wanneer je je eigen werktempo en volgorde kan bepalen, wanneer je problemen in het werk zelf kan oplossen, wanneer je de kans krijgt om nieuwe zaken te leren en wanneer je steun ondervindt van je collega’s en je baas.

De commissie pensioenhervorming pleit voor een krachtig arbeidsmarktbeleid dat de pensioenhervorming flankeert. Is er alleen opdracht weggelegd op het federale niveau? Neen, we hebben ook een “Vlaams pensioenplan rond werkbaar werk” nodig, met de ambitie dat mensen ‘met goesting’  tot hun 65ste aan het werk kunnen blijven. Hoe kunnen bedrijven voorwaarden creëren die toelaten dat mensen tot aan hun pensioengerechtigde leeftijd aan de slag blijven? En hoe realiseren we dit in samenhang met een ambitie om sterke, wendbare én performante organisaties uit te bouwen?

Er zijn (minstens) twee prioriteiten.

Van slopende naar actieve jobs

Slopende jobs, jobs met hoge taakeisen en weinig autonomie en beslissingsruimte, moeten omgezet worden in actieve jobs: jobs waar hoge taakeisen aan worden gesteld, maar met veel autonomie. We weten uit decennialang onderzoek dat slopende jobs mensen ziek maakt. Een greep uit de wetenschappelijke evidentie? Slopende jobs zijn mentaal belastend, leiden tot emotionele uitputting, een grotere job-ontevredenheid, uitputting en een negatieve houding tegenover de omgeving, een verhoogde bloeddruk en cortisolgehalte die bovendien doorwerken in de privétijd, en verhoogde kans op cardiovasculaire aandoeningen. Vorig jaar toonde een longitudinale studie dat mensen die gedurende meerdere jaren een slopende jobs uitoefenen, een verhoogde kans hebben om in de blijvende arbeidsongeschiktheid terecht te komen.

21% van de Vlaamse jobs zijn slopend. We vinden ze vaker terug bij bepaalde beroepsgroepen, waaronder call center operatoren, machineoperatoren, ed.

Werk van betekenis

We moeten ook op zoek naar betekenisvol werk voor iedereen. En dit valt niet te rijmen met kortcyclisch werken. Kortcyclisch werk is arbeid waarbij werknemers een taak die heel kort duurt (minder dan één minuut) voortdurend op dezelfde wijze moet herhalen. Onderzoekers brengen kortcyclisch werk in verband met “passieve jobs” d.w.z. jobs waarin weinig taakeisen (weinig complex, zeer voorspelbaar en weinig variatie) worden gesteld en weinig autonomie (weinig beslissingsruimte, weinig informatieve en weinig contactmogelijkheden) aan wordt gegeven. Het feit dat je telkens handelingen moet herhalen leidt tot een moeilijke en belastende lichaamshouding en ergonomische risico’s. Het kortcyclisch werk zou in België toenemen (29% van de werknemers zou kort-cyclisch werk verrichten). We moeten dit kortcyclisch werk terugdringen.

Van inspiratie naar actie

Is het haalbaar? Zijn er Vlaamse bedrijven die dit willen proberen? Misschien is het voor de industrie moeilijker dan in andere sectoren? Ondertussen zijn er meer dan 200 bedrijven gestart met het “nieuwe organiseren”. Benieuwd? Luister even naar de treinbouwers van Bombardier over de omzetting van slopende naar actieve jobs, praat met de stiksters van het lingeriebedrijf Vandevelde die door het verlaten van kort-cyclisch werk opnieuw werk van betekenis kregen en met de call center medewerkers van Memo. Zij kunnen u ongetwijfeld met verve illustreren dat werk door taakverrijking gevarieerd en boeiend kan zijn.

Waarop wachten we? Om samen met bedrijven en sociale partners hier ambitieuze acties rond uit te rollen. Het is tijd voor actie zowel op federale niveau als Vlaamse niveau. De tijd van studeren is voorbij.

Mieke Van Gramberen

De Standaard  - 19 juni 2014