Flanders Synergy let's work together
Acht bouwstenen die je goesting geven
Acht bouwstenen die je goesting geven

Acht bouwstenen die je goesting geven

Sociale economiebedrijven zijn soms nog vrij klassiek georganiseerd. In een snel veranderende wereld loont het nochtans de moeite om te kiezen voor een innovatieve arbeidsorganisatie (IAO).

In 2014-2015 organiseerde socialeeconomie.be, in opdracht van de Vlaamse minister van sociale economie, een traject waarbij een heel aantal sociale economie ondernemingen werden ondergedompeld in innovatieve arbeidsorganisatie. Verschillende bedrijven uit de sector zetten reeds de stap. Met behulp van het IAO-canvas gaan ze aan de slag om van hun klassieke functionele organisatie te komen tot een procesgerichte teamorganisatie. Hieronder kan je inspiratie opdoen aan de hand van een aantal resultaten van deze en ook andere trajecten.

Veranderen gaat altijd gepaard met onzekerheid. Het Flanders Synergy canvas helpt je om een klassiek georganiseerde organisatie stap voor stap om te turnen tot een procesgerichte teamorganisatie. Het canvas is geen gedetailleerd recept (een verandertraject is altijd maatwerk), maar geeft wel de richting aan. Het canvas helpt om tijdens het implementeren van IAO de aandacht scherp te houden en voortdurend noodzakelijke elementen op de agenda te brengen. Het is een hands-on hulpmiddel bij het maken van onderbouwde beslissingen tijdens het (her)ontwerpen van een organisatiestructuur.

We maken hierbij een onderscheid tussen groene en blauwe, oftewel sociaal georiënteerde en technisch georiënteerde bouwstenen. De groene blokken worden ontworpen om mensen te mobiliseren. Het zijn de sociale, waardengedreven elementen in een organisatie die inspirerend werken, energie opwekken en een grote invloed hebben op de betrokkenheid van werknemers, maar ook externen. De blauwe componenten zijn daarentegen bepalend voor het inrichten van een organisatie. Het zijn de technische, rationele, vaak berekenbare elementen van een herontwerp. 

Bij elk van deze bouwstenen zullen organisaties voor keuzes komen te staan en zullen ze het gepaste evenwicht moeten vinden tussen de groene (mensgerichte, motiverende) en blauwe (rationele, quasi-technische) bouwstenen. Het canvas helpt een goede balans te vinden tussen beide logica’s in een organisatie.
Aan de hand van sterke getuigenissen uit de praktijk worden de 8 bouwstenen van het canvas onderstaand tot leven gebracht. Veel kijkplezier!

Visie

Onderzoek heeft overtuigend aangetoond dat arbeidsmotivatie sterk afhankelijk is van het gevoel betekenisvol werk te hebben. Een visie:

  • is de impact die een organisatie wil hebben op de wereld
  • geeft medewerkers redenen die het de moeite waard maken om voor de organisatie te werken.
     

Processen 

‘Processen’ zijn de activiteiten die een organisatie gedaan wil krijgen. Processen bestaan op twee niveaus:

  • Primaire (uitvoerende) processen zijn de ketens van activiteiten die waarde toevoegen aan het eindproduct/dienst
  • Secundaire (regelende) processen zijn activiteiten die noodzakelijk zijn om het primair werk te kunnen uitvoeren. Het gaat daarbij om coördinerende (bv. prioriteiten stellen, communicatie), voorbereidende (bv. planning, aankoop) en ondersteunende activiteiten (bv. kwaliteit, IT, HR).

Leiderschap

Een brede definitie van ‘leiderschap’ gaat niet enkel over leiderschapsfuncties maar ook over leiderschapsrollen:

  • In traditionele, lijngerichte organisaties heerst het principe van ‘command and control’, waardoor dit onderscheid nauwelijks opvalt. Leiderschapsfuncties en -rollen worden er door dezelfde personen ingevuld.
  • In een wendbare arbeidsorganisatie wordt van medewerkers verwacht dat ze zelfstandig eigenaarschap opnemen, waarbij iedereen in staat moet kunnen zijn om leiding te nemenen/of leiding te aanvaarden, afhankelijk van wie op welk moment het meest geschikt is om een taak uit te voeren.

Macrostructuur 

De macrostructuur verdeelt taken en verantwoordelijkheden over afdelingen en teams. Zo’n macrostructuur bevat alle horizontale en verticale afdelingen van een organisatie:

  • In horizontale zin geeft de macrostructuur weer hoe het primaire proces aangepakt wordt
  • In verticale zin omschrijft de macrostructuur de verschillende ondersteunende en aansturende lijnen.

Teams

Teams verbinden de voorgaande bouwstenen. Ze garanderen steun van bekwame en hulpvaardige collega’s bij het verwezenlijken van doelen, bieden kansen om je talenten te ontwikkelen en geven een veilig kader om feedback te geven/krijgen. Goede teams respecteren afspraken zonder veel procedures of bureaucratie, door omgangsvormen en -normen te creëren die resultaatgericht samenwerken mogelijk maken.

Microstructuur 

Waar er bij de bouwsteen ‘teams’ veel nadruk gelegd wordt op het menselijke en relationele aspect van teamwerk, gaat het bij het inrichten van de microstructuur om de taakgerelateerde, functionele elementen die een team nodig heeft om zijn doelstellingen te volbrengen.

Individu 

Een onderschatte maar zeer bepalende invloed op individuele medewerkers is het afbakenen van de jobinhoud. Je jobinhoud is de cluster van taken en verantwoordelijkheden die je als individu hoort te kunnen beheersen. Dit heeft een grote impact op mentale en fysieke stress, motivatie en betrokkenheid van medewerkers.

Systemen 

Alle middelen, technologieën en methodieken die medewerkers gebruiken om hun job uit te oefenen noemen we ook wel systemen: hulpmiddelen, productielijnen, computers, robotica, checklisten, planningsborden,…

Ben je na het bekijken van deze filmpjes op zoek naar nog wat extra achtergrond over de verschillende bouwstenen? In de Flanders Synergy roadmap worden deze stap voor stap nader toegelicht.