Flanders Synergy let's work together
Samen onder de inloopdouche
Samen onder de inloopdouche

Samen onder de inloopdouche

To make a prairie (1755) / Emily Dickinson

To make a prairie it takes a clover and one bee,
One clover, and a bee.
And revery.
The revery alone will do,
If bees are few.

Het begin van het schooljaar zorgt steeds voor een stormloop van onderwijsberichten. Je kan geen krant of nieuwspagina openen, geen radio of tv aanzetten, of je leest/hoort over scholen die weer met volle moed starten. Naast die positieve verhalen, komen helaas ook steeds heel wat oude verzuchtingen naar boven. Het wordt tijd om hier definitief komaf mee te maken. De pedagogische begeleidingsdienst van POV heeft alvast beslist om haar steentje bij te dragen en niet langer aan de zijlijn te blijven staan.

We kunnen er echt niet langer omheen: er komt de laatste jaren enorm veel af op ons onderwijs en de rollercoaster lijkt niet echt te vertragen, laat staan tot stilstand te komen. Wetenschappelijk onderzoek bevestigt de druk op startende leraren, op directies, op het leerkrachtenteam. En bovenal: op onze lerenden. We voelen aan onze kleine teen dat de manier waarop we ons onderwijs op dit moment organiseren, heel hard werken is met het risico op burnout. We hebben het gevoel dat we naar onze leerlingen toe niet kunnen geven wat we zouden willen geven. We hebben grote ambities! De rust van onze zomervakantie werd meerdere malen verstoord door alarmerende persberichten over de job van directeur. In vier op de tien scholen start het schooljaar immers met een nieuwe directeur. Schooldirecteurs kraken onder werk- en psychologische druk.

Het ontbreekt ons binnen onderwijs aan tijd en ruimte om te experimenteren, uit te proberen, te reflecteren en bij te sturen.

Tijd om uit een ander vaatje te tappen

We voelen allemaal steeds meer en sterker de noodzaak om de dingen ànders aan te pakken. Dit alles met het oog op een actuelere manier van onderwijs bieden voor ons allergrootste kapitaal: onze leerlingen. We zullen dus uit een ander vaatje moeten tappen om het heden en de toekomst succesvol vorm te geven. We willen allemaal scholen waar leerlingen gelukkig zijn, graag leren en zich ontwikkelen tot wereldburgers. We willen allemaal een lerarenkorps dat graag zijn job doet en positieve energie haalt uit het leraarschap. We willen aan het hoofd een directeur die begeesterend en met passie samen met leraren, leerlingen, ouders, ondersteunend personeel en externe partners school en de buurtomgeving maakt. 

Als provinciale pedagogische begeleidingsdienst (POV) kunnen we en willen we niet aan de zijlijn blijven staan. Vandaar onze beslissing om in te gaan op de uitnodiging van Flanders Synergy om samen aan de slag te gaan met innovatieve arbeidsorganisatie in onze scholen. Momenteel lopen in Het Perspectief PCVO en PCVO Scheldeland IAO-trajecten, begeleid door een duo van pedagogische begeleiders ondersteund door Flanders Synergy. Vanaf september start Lerend Werken Antwerpen-Noord eveneens een IAO-traject, in duobegeleiding met OVSG en POV. Ook de Kunsthumaniora Hasselt zet de stap naar een slimmere organisatie. Een aantal van onze scholen toont zich van haar warmste kant. PIHS (met campus PIVA Oudenaarde), PHTI en PM Gent hebben ingetekend op het project Warme Scholen dat vanaf september uitgerold zal worden in de Warme Stad Gent. 

Ook zelf durven springen

Voor ons als begeleidingsdienst waren de eerder genoemde verzuchtingen eveneens heel herkenbaar. Het belang van onze scholen en centra voor ogen houdend willen inspelen op trends en initiatieven. De vinger aan de pols blijven houden wat betreft het onderwijsdebat en de ontwikkelingen in onderwijsbeleid. Actief op zoek gaan naar relevante vernieuwing. Vorming en begeleiding ontwikkelen. Bijblijven met recent onderwijsonderzoek. We holden onszelf al te vaak voorbij. Een duidelijkere drang naar verandering konden we niet ervaren. Daarnaast voelden we ook de dwang dat als we onze scholen/centra optimaal willen ondersteunen op het vlak van IAO, we ook zelf in het bad moeten durven springen. Het principe teach as you preach indachtig. Of zoals wij liever zeggen, samen onder de inloopdouche, want dat is toch actiever ;-).

De directeurswissel in POV op 1 september 2016 was de uitgelezen kans om zowel het verleden, het heden als de toekomst van onze pedagogische begeleidingsdienst tegen het licht te houden. Tijdens een tweedaagse met het voltallige team onder begeleiding van Flanders Synergy, kwamen we tot de conclusie dat de pedagogische begeleidingsdienst nood heeft aan vernieuwing van haar eigen arbeidsorganisatie. Alleen op die manier kunnen we in de toekomst blijven de kwaliteit leveren die onze klanten verwachten en daarbij ons werk werkbaar houden. Het directieteam van POV ondersteunde dit initiatief volmondig en zag hierin ook een opportuniteit voor sterk ervaringsgericht leren nu het volledige POV-team zelf door het proces van IAO zou gaan. Dit kan de begeleiding van onze scholen/centra op het vlak van IAO alleen maar ten goede komen.

De koe bij de horens vatten

De koe werd onmiddellijk bij de horens gevat en begin september ‘16 lanceerde het directieteam de oproep voor een zitje in het veranderteam. Bij de lancering werd onmiddellijk voorzien dat de leden van het veranderteam voldoende ruimte zouden krijgen in hun takenpakket. Wil IAO in POV slagen, dan moet POV hierin durven investeren.

Het veranderteam bestaat uit drie begeleiders, één lid van het ondersteunend team en twee leden van het directieteam POV. We hebben gekozen voor een gemengde samenstelling om op die manier een breed draagvlak te creëren. De verschillende generaties medewerkers zijn in het veranderteam betrokken van starter tot ancien. Over de aanwezigheid van leden van het directieteam hebben we lang intern gediscussieerd. De inspiratienota “Sterk leiderschap voor autonome teams” heeft ons doen inzien dat het niet kunnen betrekken van directie bij IAO een belemmerde gedachte was. We begrijpen nu dat een integrale betrokkenheid van het team aan de top van de organisatie nodig is. Leden van het directieteam mogen mee onder de douche en hoeven dus niet toe te kijken. Dit ervaren we als een goede zaak. Op die manier is er een nauwe communicatielijn tussen de directie van POV en het veranderteam. Door snel wijzigende omstandigheden zijn er nu eenmaal bepaalde zaken die niet kunnen wachten om aangepakt te worden door de directie. Door een zitje in het veranderteam is het mogelijk om kort op de bal te spelen. Elke beslissing gebeurt steeds in nauwe verbondenheid met het veranderteam en met voldoende openheid naar het lopend proces van IAO. 

Veranderen betekent omgaan met weerstanden en de verschillen durven omarmen. Wat vertrouwd is durven in vraag stellen en durven loslaten. Dat vraagt een actieve samenwerking, gestoeld op respect voor elkaars rol, en een sterk vertrouwen in het resultaat van het proces. Elk team en elke organisatie die in een verandertraject gestapt is of er in staat, zal dit herkennen. Dat is in een kleine organisatie als POV niet anders. Onze beperkte grootte maakt ook dat het een hele uitdaging is om het ritme in de verandering te houden. Onze grootste valkuil is afgesproken overlegmomenten, sprints of fora verleggen omwille van zovele “dringendere” zaken. Het blijft een uitdaging om erover te waken dat door overmacht de voeling met het veranderproces niet dreigt te verminderen. 

Onze ambities scherpstellen

Ondertussen hebben we wel al enkele belangrijke stappen gezet. Tijdens de starttweedaagse hebben we het proces van de verandering in een notendop ervaren en de mindshift gemaakt. Met het voltallige team hebben we onze waarden onder de loep genomen en onze ambities verscherpt. We hebben in woorden proberen te vatten waarin we ons onderscheiden van de andere begeleidingsdiensten en waarop we in de toekomst nog veel sterker willen inzetten. We hebben de tijd genomen om dit voldoende helder te krijgen voor onszelf want dit zullen onze leidende principes worden. Hierop mogen wij in de toekomst aangesproken worden. 

Met deze verscherpte ambities zijn we vervolgens naar ons forum gegaan. Een forum dat we samengesteld hebben uit een zo ruim mogelijke groep van partners in het onderwijsveld, want ook zij schrijven mee aan ons verhaal. Verhalenvertelster Hilde Rogge heeft ons forum op een zeer enthousiaste manier meegenomen in de wereld van koningen, boogschutters, pijlen en bogen en verbond de verhalen van het forum aan het toekomstige verhaal van de begeleidingsdienst. Vervolgens kregen we van het forum duidelijke feedback, feed-up én feedforward mee voor de begeleidingsdienst 3.0. 

Verder timmeren aan de weg

En hier staan we al. Een jaar verder in ons proces. Met een team-vol-goesting om verder te timmeren aan de toekomst van ons provinciaal onderwijs op het ritme van Woody Guthrie’s Bling Blang, maar dan eerder op het tempo van Jan de Smet. Keuzes maken wordt nu al makkelijker omdat het duidelijker wordt waar we naartoe willen. De volgende stap is het uittekenen van enkele prototypes van hoe we onszelf willen organiseren. Daarmee stappen we dan opnieuw naar ons forum. Eens we een werkbaar model getekend hebben, zal de implementatie ervan volgen. Nog veel werk voor de boeg, zoveel is zeker. Gelukkig kunnen we samen bergen werk verzetten waardoor de verandering als een dynamo is: door er moeite in te steken, creëren we energie. Zo gaan ook wij voor duurzaamheid!

 

TEKST & FOTO’s: Heidi Verlinden, Griet Mathieu, Youri Vande Sande, Marieke Van Nieuwenhuyze, Greet Van Dender, Maryna Shulyk, Dirk Debroey (Begeleidingsdienst POV)